Tomaat

Er zijn tomaten voor de binnen- en buitenteelt.

Foto: Rasbak CC BY-SA 3.0

Tomaten – behoren tot de nachtschadefamilie (Solanaceae). Tomaten zaaien in maart voor in de kas of op de warme vensterbank. Zodra de plantjes groot genoeg zijn om te verpotten, zet ze dan ieder in een eigen pot voor in de kas of serre. Er zijn ook tomaten voor de buitenteelt. Voorzaaien in kas of op de warme vensterbank in maart en half mei, na de IJsheiligen, kunnen de tomatenplanten naar buiten. Zet de tomaten op een zonnige en beschutte plek in de tuin. Een afdakje helpt tegen de regen, want tomaten zijn net als de aardappel erg gevoelig voor Phytophthora.
Zodra de tomaten beginnen te kleuren moeten ze worden opgebonden en er moeten de uitlopers in de bladoksels worden verwijderd worden (dieven).
Tomaten worden wel tot sneller bloeien geforceerd door na het (uit)planten enige tijd karig te zijn met water geven. Daardoor gaan ze eerder bloeien en hoe eerder de bloei, hoe eerder de oogst. Deze wijze van forceren maakt de kans op neusrot echter wat groter, omdat juist regelmatig watergeven neusrot helpt voorkomen.
Tomaten behoren net als de aardappel en de aubergine tot de familie van de nachtschaden. Ook tomatenplanten bevatten tomatine (zusje van solanine), op de rijpe tomaten na.

Plaaginsect

Perzikluis op blad, bestrijding, plantenplaag
Groene perzikluis, foto Scott Bauer – CC Public Domain

Gekruld bladeren; hier en daar zit een luis van ongeveer 2 mm grootte: groene perzikluis.

Kaswittevlieg, foto: Gaucho – CC BY-SA 3.0

Blad wordt geel en bobbelig; eitjes aan de onderzijde blad: kaswittevlieg.

Schimmels & ziektes

Tomatenziekte, foto: Rasbak CC BY-SA 3.0

Bruine plekken op blad en stengels: tomatenziekte (Phytophthora).

Herkennen van alternaria op tomaat
Bruine vlekken op blad van tomaat, foto: Jerzy Opioła – CC BY-SA 4.0

Kleine bruine vlekjes op het blad, uitgroeiend tot grote vlekken, waarna het blad vergeelt, krult en afsterft: Alternaria.

Botrytis, foto: Tim De Mesmaeker

Beginnende grauwe schimmel (Botrytis) op tomaten.

Bacteriekanker op tomaat, foto: Alan Collmer – CC0 Public Domain

Op het blad ontstaan bruine vlekken, waarna blad vroegtijdig afvalt: bacteriekanker.

Bladeren aan het uiteinde van een stengel verwelken, waarbij het blad niet omkrult of oprolt. Daarna volgen meer topbladeren. Een doorgesneden aangetaste stengel vertoont bacterieslijm: Ralstonia solanacearum (bruinrot).

Herkennen van Tomato Brown Rugose Fruit Virus
Mozaïkpatroon: Tomato Brown Rugose Fruit Virus, foto: EPPO global database

Stippen en gele vlekken op de tomaten, mozaïekpatroon op nieuw blad in de kop van de plant en jonge scheuten, gevolgd door mozaïekpatroon op tomaten: Tomato Brown Rugose Fruit Virus (ToBRFV).

Overig

Neusrot, foto: Astrid

Bruine, droge plekken aan de onderkant van de tomaat: neusrot door onevenwichtige voeding.

tomaat, kalkgebrek
Neusrot door kalkgebrek, foto: Amun Chouhan

Verdiepte, rotte plekken aan de boven- of onderkant van tomaten: neusrot, ontstaan door kalkgebrek (Calcium) in combinatie met te weinig water.

Tomaten tonen watervlekken – geef de planten water bij de wortels.

Teveel water, foto: Justine Be.

Tomaten scheuren in laatste fase van rijping: onregelmatig een teveel aan water (regen).

Bladstengeltjes groeien uit de bladoksels: uitlopers onvoldoende verwijderd – dieven.

Bladeren verkleuren van donkergroen naar roodbruine en de bladranden vergelen. De tomaten worden niet meer rood: kaliumgebrek (randjesziekte).

herkennen van wortelvorming op de stengel van een tomatenplant
Wortelvorming op de stengel van een tomaat, foto: Monica Teunissen

Op de stengels ontstaat wortelgroei: dit is bij sommige soorten tomatenplanten heel normaal. Als je zo’n stengel met wortelvorming onder de aarde stopt of in een beker water, groeien de wortels gewoon door en ontstaat er een nieuwe plant.

Aangevreten tomaten
Door muizen half opgegeten tomaat, foto: MergenMetz

Muizen vreten soms tomaten aan. Ze kunnen gemakkelijk langs de steel omhoog klimmen. Achtergebleven muizenpoepjes verraden hun aanwezigheid.

herkennen oorzaak gele vlekken op tomatenplant
Gele vlekken op het jonge blad, foto: CC0 Public Domain

Gele vlekken op het jonge blad: overbemesting door te rijke (pot)grond. Veel water geven om verbranding te voorkomen; plant herstelt zich in de loop van het seizoen. Bemesten van de volwassen plant is overbodig.

herkennen pelorische bloem
Bijzonder gevormde bloem, foto Barry Taylor

Merkwaardig gevormde bloem aan de top van de tomatenplant: pelorische topbloem. Gewone bloemen hebben vijf onderling vergroeide bloembladen. Pelorische bloemen hebben acht tot dertien vergroeide bloembladen. Soms ontstaan deze bijzondere bloemen; bij vingerhoedskruid komt het regelmatig voor. Kan geen kwaad.

Verwante onderwerpen